چرا مردان باید نگاه خود را کنترل کنند ؟

ممکن است این سوال برای بعضی پیش بیاید که چرافقط مردان باید نگاه خود را کنترل کنند؟ یا اینکه چرا ما مردان باید نگاه خود راکنترل کنیم در حالی که زنان حجابشان را رعایت نمی کنند؟ یا اینکه اصلا چرا بایدنگاه خود را کنترل کرد و اگر نگاه خود را کنترل نکنیم چه می شود؟

البته قبل از شروع بحث این نکته ضروری است که کنترل نگاه به مرداناختصاص ندارد و طبق آیه 31 سوره نور زنان هم باید نگاه خود را کنترل کنند (مانندحجاب و پوشش که هم برای مردان هم زنان لازم است) اما چون این مسئله برای مردانضروری تر است (زیرا مردان از راه نگاه بسیار بیش از زنان تحریک می شوند)(مانندمسئله حجاب که بنابر دلایلی برای زنان لازم تر و مورد تأکید تر است که درمطلب «چرا فقط زن ها حجاب داشته باشند» مورد بررسی قرار گرفت) مادر این مطلب بیشتر مردان را خطاب قرار می دهیم

می دانیم که تمامی دستوراتی که خداوند متعالصادر کرده دارای حکمت و دلیلی است که به نفع خود ماست چه ما دلیل آن رابدانیم چه ندانیم و پیش تر هم در مطلب «دلایل احکام اسلام چیست؟» راجع به این مسئلهصحبت کردیم که مطالعه آن به عنوان مقدمه بحث لازم است

همانطور که در مطلب «دلایل احکام اسلامچیست؟» خواندید احکام اسلام به چهار قسم تقسیم می شود که حکم نگاه شامل قسم اول ودوم و سوم است:

بخشی از آن جزو قسم اول است زیرا انسان به طورفطری به قبیح بودن این کار پی می برد

بخشی از آن جزو قسم دوم است که چنانچه خواهیمدید در بخش روایات به آن اشاره خواهد شد

بخشی از آن نیز جزو قسم سوم است زیرا با دلایلعقلی می توان به حکمت آن پی برد

اما حال به سوال اصلی باز می گردیم که «اصلاچرا باید نگاه خود را از نامحرم حفظ کنیم؟»

آیات قرآن

قُلْ لِلْمُؤْمِنِینَ یغُضُّوا مِنْأَبْصَارِهِمْ وَیحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذَلِکَ أَزْکَى لَهُمْ إِنَّ اللَّهَخَبِیرٌ بِمَا یصْنَعُونَ (النور/30) به مؤمنان بگو چشمهای خود را (از نگاه حرام)فروگیرند و عفاف خود را حفظ کنند این برای آنان پاکیزه تر است خداوند از آنچهانجام میدهید آگاه است

نکته مهم در این آیه آن است که خداوند قبل ازدستور حجاب به زنان به مردان دستور می دهد که نگاه خود را حفظ کنند یعنی حتی اگرزنان هم در جامعه حجاب خود را رعایت نکردند باز وظیفه حفظ نگاه از مردان ساقط نمیشود

وَأَنْذِرْهُمْ یوْمَ الْآزِفَةِ إِذِالْقُلُوبُ لَدَى الْحَنَاجِرِ کَاظِمِینَ مَا لِلظَّالِمِینَ مِنْ حَمِیمٍ وَلَاشَفِیعٍ یطَاعُ یعْلَمُ خَائِنَةَ الْأَعْینِ وَمَا تُخْفِی الصُّدُور(غافر/18و19) و آنها را از روز نزدیک بترسان هنگامی که از شدت وحشت دلها به گلوگاهمیرسد و تمامی وجود آنها مملو از اندوه میگردد برای ستمکاران دوستی وجود ندارد ونه شفاعت کنندهای که شفاعتش پذیرفته شود او چشم های خیانت کار و آنچه را سینههاپنهان میدارند میداند

روایات

1 - امام صادق: نگاه به نامحرم تیری زهر آلود از تیر های شیطان است وچه بسا نگاهی که حسرت طولانی برجای گذارد (بحار الانوار ج 101 ص 40)

2 - پیامبر اکرم: نگاه حرام تیری زهز آلود ازتیر های شیطان است پس کسی که از ترس خداوند آن را ترک کند خداوند ایمانی به او عطامی کند که شیرینی آن را در قلبش می یابد (من لا یحضره الفقیه ج 4 ص 18، بحارالانوار ج 101 ص38)

3- امام صادق: نگاه به نامحرم تیری زهر آلود از تیر های شیطان است هرکس به خاطر خدای بزرگ و بلند مرتبه آن را ترک کند خداوند آرامش و ایمانی به او عطامی کند که طعم آن را می یابد (وسایل الشیعه ج 14 ص 139)

4 - امام صادق: چشم چرانی تخم شهوت را در دل میکارد و این کار برای فتنه در صاحب نگاه کافی است (وسائل الشیعه ج 20 ص 192، روضه المتقین ج 9 ص434)

5 - امام صادق: نگاه اول (نا خود آگاه به نامحرم)برای تو (حلال) است و نگاه دوم به ضرر توست و حلال نیست و نگاه سوم هلاکتبار است (من لایحضره الفقیه ج 3 ص 474 ح 4658)

6 - امام علی: هر کس چشم خود را (از نامحرم) فرو بندد قلبش راحت مى شود (تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 260 ح 5555)

7 - امام صادق: از نگاه (حرام) بپرهیزید که چنین نگاهى تخم شهوت رادر دل مىکارد و همین براى فتنهى صاحب آن دل بس است (تحف العقول ص 305)

8 - پیامبر اکرم: از نگاه های اضافی و کنجکاوانه بپرهیزید (منظورنگاه هایی است که بیهوده یا به قصد کنجکاوی می چرخد) چرا که تخم هوس می پراکند وغفلت می آورد (عده الداعی ص 313، بحارالانوار(ط-بیروت) ج 69 ص 119)

9 - امام علی: چشم ها کیمنگاه های شیطاناست ( بحارالانوار ج 77 ص 294)

10 - امام علی: چیزی در بدن کم سپاس تر از چشم نیست خواسته اشرا ندهید که شما را از یاد خدا باز می دارد ( بحارالانوار ج 101 ص 35)

11 - پیامبر اکرم: همه چشم ها روز قیامت گریانند جز سه چشم: چشمی کهاز ترس خدا بگرید چشمی که از نامحرم فرونهاده شود چشمی که در راه خدا شب زنده دارباشد (بحارالانوار ج 101 ص 35، اصول کافی ج 2 ص 482)

12 - پیامبر اکرم: چشم هایتان را (ازنامحرم) بپوشانید تا عجایب و شگفتیها را ببینید ( بحارالانوار ج 101 ص 41)

13 - امام علی: کسی که نگاه هایش کنترلشود صفاتش نیکو گردد ( میزان الحکمه ج 10 ص 7)

14 - امام صادق: هر کسی زنی را ببیند و (بلافاصله) دیده اش رابه آسمان بدوزد یا چشم فرو بندد چشم باز نگرداند مگر خداوند حوریان بهشتی را بهعقد او در آورد ( بحارالانوار ج 101 ص 37)

15 - امام صادق: در زمان حضرت موسی مردی بازنی زنا کرد وقتی به خانه خویش آمد مردی را با زن خود دید آن مرد را نزد حضرت موسیآورد و از او شکایت کرد در آن لحظه جبرئیل بر آن حضرت نازل شد و گفت: هر کس بهناموس دیگران تجاوز کند بهناموسش تجاوز کنند حضرت موسی به آن دو فرمود: با عفت باشید تا ناموستان محفوظبماند (فروع کافی ج 5 ص 553)

16 - شخصی از امام صادق پرسید: آیا نگاه کردن به پشت سرزنهایی که عبور می کنند جایز است؟ حضرت پاسخ داد: اگر به ناموس شما این گونه نگاهکنند خوشنود می شوید؟! آنگاه فرمود: برای مردم همان را بخواهید که برای خود میخواهید (مستدرک الوسائل ج 2 ص 555)

17 - پیامبر اکرم: آن که چشمانش را از نگاه به زن نامحرم پر کند روزقیامت خداوند چشمانش را با میخ های آتشین و از آتش پر کند تا وقتی که به حساب مردمرسیدگی کند سپس امر می شود که او را به جهنم ببرند (ثواب الاعمال ص 338 بحارالنوار ج 73 ص 336)

18 - پیامبر اکرم: هر که چشمش را از نگاه حرام پر کند روز قیامتخداوند چشمانش را با میخ های آتشین و از آتش پر کند مگر اینکه توبه کند و برگردد(بحار الانوار ج 76 ص 334)

19 - پیامبر اکرم: برای هر عضوی از آدمیسهمی از زناست زنای چشم نگاه کردن (به نامحرم) زنای زبان سخن گفتن (غیر ضروری بانامحرم) و زنای گوش ها شنیدن (سخن نامحرم با قصد لذت) است ( مستدرک الوسائل ج 14 ص269)

20 - پیامبر اکرم: برای هر عضوی از فرزند آدم سهمی از زناست زنای چشمنگاه کردن (به نا محرم) زنای زبان صحبت (غیر ضروری با نامحرم) زنای گوش شنیدن (سخننامحرم با قصد لذت) زنای دست گرفتن (و لمس کردن بدن نامحرم) و زنای پا رفتن (بهسوی گناه است (جامع الاخبار ص 145)

21 - امام صادق: هیچ کس به چیزی مثل فرو بستن چشم (از نگاه حرام) چنگنزده است زیرا چشم از محرمات الهی بسته نمی شود مگر آنکه قبل از آن عظمت و جلالخداوند را در دل خویش مشاهده کرده باشد (بحار الانوار ج 104 ص 41)

22 - امام علی: چه پارساییِ نیکویی است چشمپوشی (از نگاه حرام) (غرر الحکم ص 395)

23 - امام علی: فرو بستن چشم ها (از نگاه حرام)بازدارنده خوبی از شهوت ها و خواهش های نفسانی است (غررالحکم ص 394)

24 - امام علی: چشم جلودار فتنه ها است(غررالحکم ص 51)

25 - امام علی: چشم جلودار و راهنمای دل است(غررالحکم ص 51) (یعنی آنچه را چشم می بیند دل می خواهد)

26 - امام علی در وصف با تقوایان فرمود: چشمانخود را از آنچه خداوند بر آنان حرام کرده فرو بسته اند (نهج البلاغه خطبه 184)

27 - امام علی: دل کتاب چشم است (یعنی آنچه چشممی بیند بر صفحه دل ثبت می شود) (نهج البلاغه حکمت 401)

28 - امام علی: هرگاه چشم شهوتران شود چشمِعاقبت بینی کور می شود (غررالحکم ص 155)

29 - پیامبر اکرم: خشم خداوند بزرگ و بلندمرتبه شدید است بر زنی که چشم خود را از نگاه به غیر شوهر خود یا کسی که محرم اونیست پر کند (بحار الانوار ج 76 ص 336)

30 - امام باقر: رسول خدا لعنت کرد مردی را کهبه عورت زنی نگاه کند که بر او حلال نیست. (یعنی غیر همسرش) (وسائل الشیعه ج 14 ص138)

31 - امام علی: کسی که با چشمِ هوی و هوس نگاهکند در فتنه و گناه افتد (غررالحکم ص 368)

32 - امام علی: هر کس چشمش را رها کند و آزادگذارد اندوهش بسیار می شود (بحار الانوار ج 77 ص 286)

33 - امام علی: هر کس چشمش را رها کند و آزادگذارد خاطر خود را به رنج و سختی اندازد (بحار الانوار ج 104 ص 38)

34 - امام علی: فروبستن چشم از محرمات الهیبرترین عبادت است (جامع الاحادیث الشیعه ج 13 ص 323)

35 - امام علی: هر کس (از نگاه حرام) چشم فروبندد انوهش کمتر شده و از نابودی در امان می ماند (غررالحکم ص 354)

36 - پیامبر اکرم: نگاه (حرام) از جانب شیطاناست..... (من لا یحضره الفقیه ج 4 ص 19)

37 - امام علی: هر گاه فردی از شما زنی را دیدو به شگفت آمد نزد همسرش رود زیرا نظیر آنچه دیده است نزد همسر خود او هست پسشیطان را به دل خود راه ندهد و چشم خود را از آن زن برگرداند و اگر همسر ندارد دورکعت نماز بخواند و بسیار حمد خدا گوید و بر پیامبر و آل او صلوات فرستد آنگاه ازخداوند بخواهد که از فضلش به او همسری عطا کند خداوند هم از روی مهر و رأفت خودنیاز او را برآورده می سازد (بحار الانوار ج 10 ص 115)

38 - امام علی: آنچه که براى خود دوست میداری برای دیگران هم دوست بدار و آنچه براى خودنمى پسندى براى دیگران هم نپسند (نهج البلاغه نامه 31)

دلایل عقلی

ما می دانیم که مردان با دیدن قسمت هایی از بدن زن نامحرم که بایدپوشیده شود (تمام بدن به جز صورت و دست) (البته اگر مثلا صورت هم آرایش شود تحریککننده خواهد بود) تحریک می شوند چون مردان بیشتر از طریق نگاه تحریک می شوند

نگاه کردن مردان به نامحرم آثار سوء بسیارزیادی دارد و باعث می شود که تحرکات و نیروی غریزه جنسی که به خودی خود حسی قویاست بیشتر شود و این به دو معنا است:

اول اسارت انسان در بند غرایزحیوانی است که راه رسیدن وی به خود شکوفایی و رشد معنوی را سد می کند و با مشغولشدن به غرایز مجال پرداختن به اهداف متعالی را نمی یابد و به عبارت دیگر غرایز بهعنوان عاملی دست و پا گیر مانع دست یافتن به اهداف دیگر (چه دنیوی چه اخروی)می شوند برای مثال در اهداف اخروی این فرو رفتن در غرایز مانعیبر سر راه سلوک و تکامل انسان و تقرب وی به خداست و در اهداف دنیوی و این جهانیموجب از دست رفتن تمرکز بر روی آن هدف می شود مثلا اهداف اقتصادی یا موفقیت علمییا....

دوم کشیده شدن اجتماع به فساد وتباهی است که اگر اخروی به آن نگاه کنیم مانع سعادت افراد جامعه استزیرا زمینه های فساد و گناه را در جامعه زیاد می کند و پاک ماندن را سخت؛ اگر هم دنیویبه موضوع بنگریم جوامع را صحنه عرض اندام بحران ها و معضلات اجتماعی می کند چه بهلحاظ جامعه شناسی ( برای مثال طبق آمار سال 2011 در آمریکا 41% فرزندان و در اروپا39% فرزندان از راه نا مشروع متولد شده اند که این دیگر نه یک بحران بلکه یک فاجعهدر سطح اجتماع است) و چه به لحاظ روانشناسی (برای مثال مشکلاتی که در خانوادهایجاد می شود مثل: تنوع طلبی و عدم اشباع مرد و زن در چهار چوب خانواده – خیانت –سردی روابط زوجین – تزلزل بنیان خانواده به لحاظ کمی و کیفی و....)

و دلیل عقلی دیگر این که اگر ما دوست نداریم بهناموس خودمان نگاه سوء شود نباید به ناموس دیگران این چنین نگاه کنیم (حدیث 38 همبه همین نکته اشاره دارد)